Wat zijn zorgvormen?

Iedereen voelt zich wel eens minder goed in zijn vel. Soms helpt zelfzorg of praten met iemand uit je omgeving. Maar soms is extra professionele ondersteuning nodig.

In Vlaanderen bestaat een breed aanbod aan hulp voor mensen met psychische klachten of problemen. Denk aan hulplijnen die je anoniem kan contacteren, zelfhulpgroepen en herstelacademies, maar ook psychologen, centra voor geestelijke gezondheidszorg en andere vormen van ondersteuning. Dat aanbod is uitgebreid, maar kan daardoor ook overweldigend zijn. Waar begin je als je hulp zoekt?

Te Gek!? helpt je graag om het overzicht te bewaren. Op deze pagina geven we een beknopt overzicht van de verschillende zorgvormen in Vlaanderen. De indeling dient vooral als houvast: in de praktijk lopen de verschillende vormen van hulp vaak in elkaar over, en kan het aanbod verschillen naargelang de regio.

Categorieën:

Stap 0: Zorg begint vaak dichtbij

Geestelijke gezondheid draait niet alleen om therapie of medicatie. Ook kleine dingen kunnen je draagkracht versterken of een waardevolle aanvulling zijn op professionele hulp.

Wat kan ondersteunen?

• voldoende rust nemen
• bewegen
• praten met iemand die je vertrouwt
• structuur behouden of installeren
• tijd maken voor wat energie geeft

Ook je directe omgeving, zoals familie, vrienden en collega's, kan een grote steun zijn.

Daarnaast bestaan er heel wat laagdrempelige initiatieven:

• hulplijnen
• online hulp
• zelfhulpgroepen
• buddywerkingen
• HerstelAcademies

Stap 1: Praat met een professional

Wie hulp zoekt, hoeft niet meteen te weten welke zorg nodig is. Een huisarts en/of wijkgezondheidscentrum (WGC) kunnen helpen om je klachten bespreekbaar te maken en samen te bekijken welke ondersteuning passend is.

Daarnaast kan je ook rechtstreeks terecht bij:

• een (eerstelijns)psycholoog of -orthopedagoog
• het CAW
• een psychotherapeut

Voor kinderen en jongeren zijn er onder meer het CLB, JAC, OverKop-huizen en TEJO.

Stap 2 & 3: Wanneer er meer gespecialiseerde hulp nodig is

Soms volstaat een kort begeleidingstraject, maar je kan ook nood hebben aan meer gespecialiseerde ondersteuning. In de ambulante geestelijke gezondheidszorg krijg je professionele hulp dicht bij of aan huis, en zonder opname. Soms heb je hiervoor een doorverwijzing nodig van je huisarts of een andere hulpverlener. Voor ambulante zorg kan je terecht bij: 

• een (zelfstandig) psycholoog/orthopedagoog, psychiater of psychotherapeut
• een centrum geestelijke gezondheidszorg (CGG)
• een mobiel (crisis)team
• een psychiatrisch dagziekenhuis
• ambulante verslavingszorg
• een ambulant psychosociaal revalidatiecentrum

Voor kinderen en jongeren zijn er onder meer centra voor ambulante revalidatie (CAR) en centra geestelijke gezondheidszorg (CGG).

Stap 4: (Tijdelijke) opname

Soms is een opname nodig om tot rust te komen, jezelf te beschermen of beter aan je herstel te werken. Dit wordt residentiële geestelijke gezondheidszorg genoemd.

Dat kan in:

• een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis (PAAZ)
• een psychiatrisch ziekenhuis (PZ) of psychiatrisch centrum (PC)

Personen met ernstige langdurige psychische problemen kunnen daarnaast bij de volgende zorgvormen terecht:

• een residentieel psychosociaal revalidatiecentrum
• een initiatief beschut wonen (IBW)
• een psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT)