Taboe en stigma

Als 65-plusser kun je te maken krijgen met uitdagingen op vlak van geestelijke gezondheid. Hoe je daarover denkt of voelt, hangt vaak samen met de waarden waarmee je bent opgegroeid, je persoonlijke ervaringen en hoe er vroeger over psychische klachten en problemen werd gesproken.

Vroeger rustte er vaak een taboe op dit thema, en dat maakt het soms nog steeds moeilijk om psychische klachten of problemen te (h)erkennen, erover te praten of hulp te zoeken. Ook kan dit meespelen in hoe je omgaat met anderen die met hun geestelijke gezondheid worstelen.

Veelvoorkomende vooroordelen onder oudere volwassenen

Veel 65-plussers kregen vroeger mee dat psychisch onwelbevinden een teken van zwakte is. Zelfredzaamheid stond centraal, en psychische problemen werden vaak gezien als iets dat je alleen moest oplossen. Daardoor wordt soms gedacht dat somberheid, angst of vergeetachtigheid gewoon bij het ouder worden horen. Toch kunnen dit ook signalen zijn van psychische klachten of problemen waarvoor hulp en ondersteuning bestaan.

Daarnaast worden psychische problemen soms niet beschouwd als een ‘echte’ ziekte. Problemen zoals depressie of angst lijken daardoor minder belangrijk dan lichamelijke klachten, waardoor er vaak minder over wordt gesproken of behandeling niet of laattijdig wordt opgestart. Ook leeft er bij sommigen angst om zelfstandigheid te verliezen of om in een zorgorganisatie terecht te komen. Tot slot kan wantrouwen tegenover psychologische hulp of medicatie ook een rol spelen, zeker omdat die vroeger vaak met negatieve vooroordelen werden verbonden.

Vandaag weten we gelukkig beter: psychische klachten en problemen zijn net zo echt en behandelbaar als lichamelijke klachten, en hulp zoeken is geen teken van zwakte, maar van kracht.

Gevolgen van taboes en stigma’s

Deze overtuigingen kunnen een grote invloed hebben. Gevoelens van somberheid of angst worden vaak niet opgemerkt, waardoor er minder snel hulp gezocht wordt. Veel 65-plussers maken daardoor minder gebruik van geestelijke gezondheidszorg, stoppen sneller met een behandeling of voelen zich vaker eenzaam. Dat kan ernstige gevolgen hebben, zoals een verhoogd risico op zelfdoding, vooral bij mannen.

Veel 65-plussers hebben van jongs af aan geleerd om 'problemen zelf te dragen en niet te klagen'. Daardoor wordt er niet altijd gemakkelijk over kopzorgen gesproken. Toch kan het delen van zorgen en het praten over hoe je je echt voelt, veel verlichting geven. Het taboe doorbreken is een belangrijke stap naar meer steun, betere zorg en meer levenskwaliteit.