Dirk De Wachter
Psychiater Dirk De Wachter over het koesteren van ouder worden.
Kärt besvär is een Zweedse term die letterlijk ‘liefdevol ongemak’ betekent. Het idee erachter is dat zelfs in de minder prettige aspecten van het leven waarde schuilt. En laat net dat – het koesteren van het leven zoals het is – een stokpaardje zijn van psychiater Dirk De Wachter (65). We vroegen hem hoe we schoonheid kunnen vinden in ouder worden.
1/ Focus op wat wél nog goed gaat
“Wanneer iemand voor het eerst bij mij langskomt, somt die persoon op wat er allemaal misloopt. Dat is begrijpelijk, het is net die miserie die hen tot bij mij brengt. Ik luister, vraag naar het ontstaan van de problemen en hoe ze doorwerken op het gemoed. Maar ik pols ook altijd naar wat wél nog goed gaat. ‘Waar haalt u plezier uit?’ en ‘Wie is er voor u?’, zijn cruciale vragen.
We mogen niet blijven hangen in een slachtofferrol, die brengt ons nergens. Hoopvol blijven, veerkracht aanspreken en inzetten op talent: dat is de weg vooruit. Niet focussen op wat niet meer is of niet meer lukt, maar op wat nog wél mogelijk is.
Zonder de moeilijkheden te ontkennen, zoek ik bewust naar de zilveren randjes van het bestaan. Dat doe ik als psychiater, maar ook in mijn eigen leven. Iedereen kent tegenslagen, klein én groot. Er is oorlog, er zijn ongelukken, mensen worden ziek. Ik kan daarover meepraten (Dirk De Wachter kreeg in 2021 de diagnose darmkanker, nvdr.). En ja, ook ouder worden is niet altijd een pretje en heeft een impact op onze psychische en fysieke conditie. Ik kan geen marathon meer lopen ... maar gelukkig heb ik er ook nooit één gelopen, dus dat voelt niet als een verlies (lacht). En ik merk dat mijn geheugen me soms even in de steek laat, dat ik een klein beetje vergeetachtiger word. Hoewel Erik Van Looy me elk jaar opbelt, laat ik quizzen als De Slimste Mens dus liever aan mij voorbijgaan. Maar daar staat iets tegenover: ik voel me vandaag wijzer dan ooit. Volgend jaar ga ik - als professor bij de KU Leuven - met emeritaat. En dat zie ik niet als het einde van mijn carrière, maar als het begin van nieuwe mogelijkheden.”
“In de moeilijkste periodes kan de diepste verbinding ontstaan.”
2/ Erken de positieve aspecten van ouderdom
“Ouder worden kent niet enkel ongemakken maar heeft ook veel mooie kanten. Ik zie het leven als een geschenk en ik heb - met mijn diagnose in het achterhoofd - al meer gekregen dan ik had durven hopen.
Mogen ouder worden is op zich al waardevol, maar ook het ouder zíjn heeft voordelen. Mijn leven is rijker. Dankzij mijn levenservaring, de patiënten die ik heb behandeld, de boeken die ik heb gelezen en de opleiding die ik heb genoten, ben ik beter in mijn werk dan dertig jaar geleden. Ik luister met meer aandacht. Ik ben bedachtzamer geworden. Het lukt me ook om trager en bewuster te leven. Ik ben momenteel een boek aan het schrijven over ‘wachten’, iets wat me vandaag zoveel beter afgaat. Zo doe ik eindelijk mijn naam alle eer aan. Maar goed: sta dus even stil bij de voordelen die de jaren hebben. De kans is groot dat u milder bent, rust hebt gevonden, wijzer bent geworden en met meer zelfvertrouwen in het leven staat.”
3/ Wees betrokken en blijf verbonden
“Engagez-vous, zo luidt mijn wapenspreuk. Dat betekent: blijf betrokken bij de wereld en zoek verbinding, over de generaties heen. Ouderen mogen zich niet verliezen in het idee dat ze de waarheid in pacht hebben omdat ze al langer leven. Jongeren mogen op hun beurt niet denken dat ze het beter weten omdat hun geheugen scherper is. We moeten elkaars werelden blijven opzoeken. Ik pleit voor open huizen in plaats van gesloten bunkers. Wanneer we over drempels heen stappen, kunnen we van elkaar leren en veel voor elkaar betekenen.
In de moeilijkste periodes ontstaat vaak de diepste verbinding. Dat heb ik zelf ervaren tijdens mijn ziekteproces. Kanker, ik zou het niemand aanraden, maar ik heb tijdens mijn ziekte wel gemerkt hoe goed omringd en verbonden ik ben.
Ook bij ouderdomsproblemen is die verbinding cruciaal. Eenzaamheid komt bij ouderen erg vaak voor. En verbinding is ook het enige doeltreffende ‘medicijn’ dat we vandaag hebben tegen dementie. Wanneer het geheugen faalt, helpt het om verbondenheid te voelen. We mogen als samenleving de vergetende mens dus niet vergeten. Zelfs als praten moeilijk wordt, kan een simpel gebaar veel betekenen: elkaar vastnemen, iemands favoriete koekjes serveren, foto’s bekijken, een spel spelen, muziek luisteren, een korte wandeling maken of samen televisie kijken. Veel jonge mensen denken dat ‘verbinden’ betekent dat je moet praten over emoties of oude wonden moet openhalen. Maar dat hoeft niet. Mensen van 70 jaar of ouder die daar nooit de gewoonte van hebben gemaakt, kan je niet plots dwingen om diepzinnige gesprekken te voeren. Verbinding is belangrijker dan woorden. Er zit ook schoonheid in samen de stilte trotseren.”
Tekst: Astrid Van der Schueren
Foto’s: Kristof Ghyselinck
Aan het woord: 65-plusser Diane De Ville
Aan het woord: 65-plusser Gerd De Ley
Aan het woord: 65- plusser Zuster Stefana
Aan het woord: Ambassadeur Michel Wuyts
Volg, schrijf, deel, post, help mee!
