Herken de signalen bij jezelf als 65-plusser

Aandacht voor je psychisch welbevinden op latere leeftijd

Je psychisch welbevinden verdient aandacht, maar dat is vaak minder vanzelfsprekend dan je denkt. Veel oudere volwassenen zijn opgegroeid in een tijd waarin vooral werd gezegd dat je altijd moest doorzetten, sterk moest zijn en zelf je plan moest trekken. Over emoties of kopzorgen werd nauwelijks gesproken. Vroeger betekende zorg dragen voor kinderen vooral dat ze de nodige praktische en materiële steun ontvingen. Over emoties of kopzorgen werd nauwelijks gesproken. 

Vandaag weten we echter dat praktische steun alleen niet volstaat om ons goed in ons vel te voelen. Ook aandacht voor ‘wat er onder jouw schil zit’ is belangrijk. En dat geldt niet alleen voor jongeren: ook op latere leeftijd blijft het waardevol om stil te staan bij hoe het écht met je gaat en er zorg aan te besteden.

Wees aandachtig voor de volgende signalen

Soms voel je zelf dat je niet meer helemaal jezelf bent. Ook familie of vrienden kunnen merken dat je veranderd bent. Dat kan geleidelijk gebeuren, maar soms ook plots. Wanneer het niet goed gaat, geven lichaam en geest signalen. Die komen bij iedereen anders tot uiting, maar zijn vaak herkenbaar op verschillende vlakken:

Gedachten en beleving, zoals:

• Aanhoudend piekeren of blijven hangen in negatieve gedachten
• Concentratie- of geheugenproblemen
• Moeite om beslissingen te nemen
• Negatieve gedachten over jezelf of anderen
• Het minimaliseren van klachten
• Vinden dat het leven weinig zin of perspectief heeft
• Ervaren dat alles ‘te veel’ is

Gevoelens en stemming, zoals:

• Verdriet, somberheid of leegte die aanhoudt
• Prikkelbaarheid of sterke emoties
• Eenzaamheid, het gevoel nutteloos of overbodig te zijn
• Angst of onverklaarbare bezorgdheid
• Schuld of schaamte
• Opgejaagd gevoel hebben
• Snel geraakt zijn
• Een vlak  gevoel hebben: geen blijdschap meer ervaren bij dingen die dat vroeger wel gaven

Lichaam, zoals:

• Vermoeidheid, slaapproblemen of weinig energie
• Lichamelijke klachten zonder duidelijke medische oorzaak (bv. pijn, maag- en darmproblemen, hartkloppingen, duizeligheid)
• Verminderde of juist verhoogde eetlust
• Onrust in het lichaam of juist lusteloosheid

Gedrag, zoals:

• Minder interesse in hobby’s of activiteiten die vroeger plezier gaven
• Terugtrekken uit sociale contacten
• Onrust of juist een leeg gevoel, het gevoel nergens zin in te hebben
• Regelmatig en veel huilen
• Kortaf of geïrriteerd reageren
• Wanhopig zoeken naar houvast
• Slordiger worden in zelfzorg (eten overslaan, minder aandacht voor hygiëne, medicatie vergeten)
• Afzeggen van afspraken

Iedereen herkent zich weleens in een van deze signalen, dat is heel menselijk en normaal. Vaak verdwijnen klachten na een tijdje vanzelf. Maar wanneer ze lang aanhouden, je functioneren beïnvloeden of steeds terugkomen, is het een teken dat er meer aan de hand kan zijn.

Bij oudere volwassenen worden psychische klachten en problemen vaak verward met ‘normale veroudering’. Kopzorgen horen echter niet bij het normale verouderingsproces. Bij oudere volwassenen uiten ze zich daarnaast vaker in lichamelijke symptomen, in vergelijking met jongere leeftijdsgroepen. Men is niet gewend om over kopzorgen te praten, maar het lichaam gaat wel spreken.

Herken de signalen als omgeving van een 65-plusser