Getuigenis Diane De Ville

“Het doet deugd om er samen met anderen te kunnen en mogen over spreken.”

Na het verlies van haar man worstelde Diane (71) met schuldgevoelens en donkere gedachten. Haar huisarts trok aan de alarmbel en verwees haar door naar een groepstraject rond rouw en verlies, waar ze psycholoog Charlotte Brys ontmoette. Samen blikken ze terug op Dianes proces van vallen, opstaan en opnieuw durven leven.

CHARLOTTE: “Ik leerde Diane kennen tijdens haar deelname aan een groepstraject binnen de eerstelijnsconventie. In zo’n traject staan we met een groep deelnemers enkele sessies stil bij een specifiek thema. Deze keer ging het over ‘rouw en verlies’.”

DIANE: “Na het verlies van mijn man aan kanker bleef ik achter met enorme schuldgevoelens. Eerst kreeg hij prostaatkanker, wat beheersbaar was met bestraling, maar enkele maanden later ontdekte de tandarts een fataal gezwel in zijn mond. Het gezwel bleef groeien en we moesten kiezen: een operatie of het risico dat hij zou stikken. Ik zag ook dat hij enorm veel pijn had, al probeerde hij dat voor mij te verbergen. Ik stemde in met de operatie, hopend dat het nadien beter zou gaan en ik wou hem natuurlijk niet loslaten. Hij was de liefde van mijn leven. Maar na de ingreep kwam de echte shock: hij was van oor tot oor opengesneden en had geen tong meer, noch zijn tanden. Er overviel mij een enorm schuldgevoel. Waarom had ik niet verder doorgevraagd? Waarom had ik zoveel vertrouwen gehad in de artsen? En hoewel de wonde relatief goed herstelde, kon hij nu niet meer zelfstandig ademen. Uiteindelijk stierf hij wat later helemaal alleen, want het ziekenhuis stond niet toe dat ik ’s nachts bleef overnachten. Ik had nooit met de operatie moeten instemmen. Waren we maar samen thuisgebleven zodat we in alle rust afscheid konden nemen. Niemand verdient het om alleen te gaan.”

“Verlieservaringen kunnen zwaar wegen. Het is niet eenvoudig om daar op eigen kracht uit te raken. Dan helpt het om je blik te verruimen en steun te zoeken.” - Psycholoog Charlotte Brys

CHARLOTTE: “Het verhaal van Diane is niet uitzonderlijk. Naarmate we ouder worden, neemt de kans op verlieservaringen toe. Die gaan vaak gepaard met intense emoties en hardnekkige negatieve gedachten. Het is niet eenvoudig om daar op eigen kracht uit te raken. Op zulke momenten is het belangrijk om het perspectief te verruimen en actief op zoek te gaan naar passende ondersteuning. Desondanks vraagt het veel moed om zo’n gesprek aan te gaan met je omgeving. Diane heeft gelukkig de kracht gevonden om dat wel te doen.”

DIANE: “Door de hele situatie kreeg ik donkere gedachtes. Ik heb een aantal keren op het punt gestaan om echt domme dingen te doen, ondanks dat ik nog een heleboel familie en vrienden rondom mij heb. Gelukkig zag mijn huisarts wat er echt aan de hand was en trok ze aan de alarmbel.”

CHARLOTTE: “Het is mooi om te zien hoe de omgeving van Diane gevoelig was voor signalen, waardoor ze zich veilig genoeg voelde om te delen wat onder haar schil speelde. Een vertrouwenspersoon hebben, iemand bij wie je in alle openheid kan en mag spreken over wat er diep vanbinnen speelt, is zo belangrijk. Dat kan een familielid of vriend zijn, maar ook een professionele hulpverlener kan die vertrouwensfunctie opnemen, zoals de huisarts van Diane. Die vertelde haar over het groepstraject dat ik toen gaf, samen met collega-psycholoog Lien Van de Velde.”

“Laat iemand onder je schil kijken. Niet alleen bij rouw of verlies, maar ook als je vastzit of het moeilijk hebt. Hulp zoeken is écht de moeite waard.” - Diane

Samen aan de slag

DIANE: “Het groepstraject deed me beseffen dat ik niet alleen sta met mijn moeilijke emoties. Iedereen heeft zijn eigen verhaal en miserie. Het deed deugd om dat samen met anderen te kunnen en mogen uitspreken.”

CHARLOTTE: “Dat is het mooie van groepstherapie. De deelnemers leren elkaar kennen en inspireren elkaar. Ze ontmoeten mensen die niet oordelen en beseffen daardoor dat ze niet alleen staan in wat ze meemaken. Ik geef ook individuele therapie en hoor daar vaak de vraag: ‘Ben ik de enige die zo voelt en denkt’? Ik geef altijd aan dat dat absoluut niet zo is. Als psycholoog en gerontoloog zie ik hoe veel mensen met gelijkaardige gevoelens en worstelingen rondlopen. Gewoon al weten dat je niet alleen bent, kan een grote bron van erkenning en troost zijn.”

DIANE: “De hulp die ik van Charlotte kreeg, verminderde beetje bij beetje het gewicht dat op mijn schouders lag. Tot op het moment dat alles weer wat meer kleur kreeg en draaglijker werd. Ze gaf me een heleboel handvaten om opnieuw te leren genieten van het leven.”

CHARLOTTE: “De schuldgevoelens die Diane met zich meedroeg, brachten veel zwaarte in haar leven. Maar ze ging ermee aan de slag en we hebben haar letterlijk doorheen het traject zien openbloeien. Prachtig, toch?”

Onbegrip in de omgeving

CHARLOTTE: “Diane durft opnieuw te leven. Jammer genoeg heeft niet iedereen daar begrip voor en het voortdurend moeten opboksen tegen de oordelen van anderen is zwaar. Alsof je voor altijd moet blijven treuren om het verlies van je partner. Het leven is dubbel: er kan verdriet blijven om wat was, maar ook vreugde om wat er ontstaat. Op dat duale wordt tijdens therapie bewust ingezet. Er is ruimte voor alle emoties en gevoelens, evenals de gedachten die daarmee gepaard gaan. We kijken ook hoe men met de aanwezige pijn kan leren omgaan en staan stil bij het opnieuw vormgeven van de toekomst. Niet door het verlies los te laten, maar door het anders te leren vasthouden.”

“Soms vraagt men of het nog zin heeft om met oudere volwassenen te werken. Mijn antwoord daarop is volmondig ja. Als zij zich beter voelen, straalt dat af op hun kinderen, kleinkinderen en vrienden.” - psycholoog Charlotte Brys

DIANE: “Ik slaap nu elke avond met de foto van mijn man. Sommigen zullen zeggen ‘ge zijt zot’, maar dat trek ik mij niet aan. Het geeft me rust. Ik nam tijdens een van de laatste ziekenhuisbezoeken ook een foto van ons hand in hand, ook al mocht dat eigenlijk niet. Zijn handen zijn het laatste wat ik van hem heb kunnen voelen. Daarom is dat zo belangrijk voor mij. Ook die foto staat vlakbij en geeft troost.”

CHARLOTTE: “Sommige oudere volwassenen denken dat psychologische hulp voor ‘gekken’ is. Die gedachte komt voort uit het verleden, toen mensen met psychische problemen in de psychiatrie soms onmenselijk behandeld werden. Gelukkig is de geestelijke gezondheidszorg ondertussen enorm geëvolueerd en het aanbod sterk uitgebreid. Tijdig komen aankloppen is de boodschap. Hoe eerder je de stap zet, hoe sneller er beweging in kan komen.”

DIANE: “Ik kan het alleen maar aanraden om iemand onder jouw schil te laten kijken. Niet enkel bij rouw of verlies, maar ook als je vastloopt of wanneer het wat moeilijker gaat: zoek hulp! Ik ben Charlotte en de mensen van de therapiegroep eeuwig dankbaar, het heeft van mij een ander mens gemaakt.”

Nooit te laat om hulp te vragen

CHARLOTTE: “Tot slot hoor ik wel eens de vraag of het nog zinvol is om met oudere volwassenen te werken. Mijn antwoord daarop is volmondig ja. Sterker nog: juist wél! De impact reikt vaak verder dan de persoon zelf. Wanneer een oudere volwassene zich beter gaat voelen, werkt dat door op hun omgeving: hun kinderen, kleinkinderen, vrienden … Bij Diane zie je dat heel mooi terugkomen. Ze raakt niet alleen zelf in beweging, maar inspireert ook anderen. Ze deelt spontaan haar inzichten met haar omgeving. Dat is iets wat ik bij veel oudere volwassenen zie gebeuren. Het creëert een sneeuwbaleffect waarvan niet alleen zij, maar het hele netwerk meeprofiteert.”

Tekst: Tom Baele

Foto’s: ZIDIS