Geestelijke gezondheid bij 65-plussers

Gezond ouder worden: meer dan fysiek fit blijven

Gezond ouder worden gaat over meer dan je lichaam in beweging houden of gezond eten. Naast lichamelijke gezondheid gaat het ook over hoe je je psychisch voelt en verbonden voelt met anderen. 

Geestelijke gezondheid betekent dat je kunt omgaan met stress, grip ervaart op je leven, je veerkracht en je verbonden voelen met mensen om je heen. Daarbij horen ook zaken zoals genieten van kleine dingen, zin ervaren in je leven, je goed in je vel voelen, vertrouwen hebben in jezelf en persoonlijke voldoening. Geestelijke gezondheid is dus meer dan het niet hebben van psychische klachten of problemen.

Voor 65-plussers betekent geestelijke gezondheid bijvoorbeeld:  

• Zich nuttig blijven voelen en betrokken blijven bij de samenleving.  
• Leren omgaan met veranderingen, zoals pensioen, verlieservaringen of gezondheidsproblemen.  
• Tijd maken voor wat energie geeft: contact met anderen, een hobby, rustmomenten.  
• Weten dat het normaal is om soms minder goed in je vel te zitten, en dat hulp zoeken juist krachtig is.  

Geestelijke gezondheid is dus net zo belangrijk als lichamelijke gezondheid, en verdient evenveel zorg en aandacht. Meer zelfs, de twee zijn met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar continu. Bij 65-plussers zien we zelfs dat psychische klachten zich vaak lichamelijk uiten, denk maar aan hoofd- of buikpijn.

Ontdek hier waar je terechtkan voor hulp

Ontstaan van kopzorgen bij 65-plussers

Wat maakt nu dat 65-plussers, en mensen in het algemeen, al dan niet kopzorgen ontwikkelen? Het antwoord is niet eenvoudig aangezien er vaak een combinatie van factoren aan de basis ligt. Kopzorgen zijn vooral begrijpelijke menselijke reacties op specifieke situaties en hebben niet zomaar een biologische, psychologische of sociale oorzaak maar zijn een combinatie van dit alles. Dit ingewikkelde samenspel van factoren noemen artsen en psychologen het biopsychosociaal model.

Biologische factoren verwijzen naar aanleg en erfelijkheid, maar ook naar je conditie, je voeding en eventuele chronische aandoeningen.

Psychologische factoren hangen samen met je persoonlijkheid en de manier waarop je omgaat met veranderingen of uitdagingen in het leven, zoals ouder worden of verlieservaringen.

Sociale factoren hebben bijvoorbeeld te maken met je levensomstandigheden, relaties met familie of vrienden, je sociale netwerk, of gevoelens van eenzaamheid.

Een aantal risicofactoren kunnen de kans op het ontwikkelen van kopzorgen groter maken. Bij oudere volwassenen denken we dan vooral aan:

• Verlieservaringen (overlijden van naasten, (levensbedreigende) ziektes en ernstige ongevallen in hun directe omgeving)
• Relationele problemen, zoals het verbreken van een (partner)relatie, conflicten of ernstige discussies
• Eenzaamheid, het gevoel van een gemis aan verbondenheid of nabijheid met anderen, ongeacht het aantal sociale contacten dat iemand heeft)

Gelukkig kunnen diverse beschermende factoren ervoor zorgen dat zorgen niet ontstaan of niet erger worden. Onderzoek toont zelfs aan dat oudere volwassenen vaak een hogere veerkracht hebben en beter met tegenslagen omgaan dan jongere leeftijdsgroepen.

Een aantal factoren verkleint de kans op kopzorgen bij 65-plussers:

• Sociale steun: hechte relaties met partner, familie, vrienden en de gemeenschap bieden emotionele steun en maken dat je je gedragen voelt.
• Gezonde levensstijl: regelmatig bewegen, gezond eten en voldoende slaap helpen om je lichaam en geest in balans te houden.
• Mentale uitdaging: lezen, puzzels maken of nieuwe dingen leren houdt de hersenen actief en scherp.
• Financiële stabiliteit: zekerheid over geldzaken of toegang tot sociale voorzieningen vermindert stress.
• Positieve zelfwaardering: een gezond zelfbeeld en het gevoel dat je ertoe doet helpen om met de uitdagingen van ouder worden om te gaan.
• Acceptatie: leren omgaan met dingen die niet te veranderen zijn – zoals veroudering, gezondheidsproblemen of verlies van onafhankelijkheid – kan stress verminderen.
• Zelfzorg en tijdig hulp zoeken: aandacht geven aan je eigen behoeften en op tijd ondersteuning vragen voorkomt dat klachten verergeren.
• Zingeving: het gevoel dat je leven betekenis heeft en dat je ertoe doet. Dat kan liggen in kleine dingen, zoals een fijne dag beleven, verbonden zijn met anderen, iets kunnen doorgeven, creatief bezig zijn of je geloof. Het gaat om wat jou voldoening en warmte geeft.

Evenwicht

Kopzorgen ontstaan vaak wanneer er geen balans meer is tussen wat je aankunt en de last die je op je schouders draagt . Dat evenwicht ligt voor iedereen anders.