Wat is een depressie?

Misschien heb je het zelf al ervaren: om depressie uit te leggen, schiet taal tekort. Talloze schrijvers, dokters en wetenschappers hebben het geprobeerd. 

Het nog altijd toonaangevende woordenboek Van Dale houdt het kort:

Een depressie is een ‘aanhoudend gevoel van neerslachtigheid’. 

Wikipedia is al wat genuanceerder. Daar wordt depressie een ‘stemmingsstoornis’ genoemd, gekenmerkt ‘door een verlies van levenslust of zware neerslachtigheid’. Even doorklikken naar die stemmingsstoornis:

‘een verzamelnaam voor psychische aandoeningen waarbij de gemoedsstemming of emotie van de patiënt ziekelijk is verstoord of niet past bij de situatie waarin de patiënt verkeert.’ 

De medische definitie 

Zoals de meeste mensen vind je het wellicht geruststellend als je aandoening een naam krijgt. Maar psychische aandoeningen kan je zelden in een vakje stoppen. Mensen verschillen van elkaar, en ook aandoeningen evolueren in de tijd. Een behandeling die voor een bepaalde persoon goed werkt, is niet noodzakelijk geschikt voor iemand anders. Vaak hebben mensen ook last van meerdere psychische aandoeningen tegelijk.

Voor de diagnose van depressie gaan artsen, psychologen en psychiaters in eerste instantie af op de criteria van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), al sinds 1952 het medische standaardwerk voor psychische stoornissen. De meest recente (vijfde), herziene editie (DSM-5) verscheen in 2013. De DSM werd niet in de eerste plaats opgesteld om diagnoses te stellen, maar om te zorgen dat men over hetzelfde praat bij onderzoek. 

Symptomen van depressie

Na een eerste informeel gesprek checkt de arts of psycholoog hoeveel DSM-criteria of symptomen van depressie aanwezig zijn. 

Als je gedurende de twee voorbije weken vijf van de negen symptomen ervaren hebt, krijg je meestal de diagnose van depressie. Van die vijf symptomen moet minstens één van de symptomen een sombere stemming of verlies van interesse of plezier zijn (zie ook symptomen 1 en 2 uit onderstaande lijst).  

De symptomen:

1. Je stemming is somber gedurende het grootste deel van de dag, en dit bijna elke dag. Je voelt je verdrietig, leeg of hopeloos. Als je andere mensen observeert, krijg je soms tranen in je ogen.
2. Je hebt duidelijk minder interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten, gedurende het grootste deel van de dag, en dit bijna elke dag.
3. Je verliest opmerkelijk veel gewicht zonder dat je een dieet volgt, of je komt net veel aan (bijvoorbeeld meer dan 5% van je lichaamsgewicht binnen één maand). Je eetlust neemt elke dag af, of toe. 
4. Je ondervindt bijna elke dag slaapproblemen.
5. Je ervaart bijna elke dag mentale en fysieke vertraging of agitatie, waardoor je je geremd of rusteloos voelt. Ook de mensen in je omgeving merken dat op. 
6. Je bent bijna elke dag vermoeid, zonder dat hier een duidelijke reden voor is.
7. Je voelt je bijna elke dag waardeloos, of je worstelt met onterechte of buitensporige schuldgevoelens (die het karakter van een waan kunnen hebben). Dit gaat niet alleen over zelfverwijt of het hebben van een schuldgevoel over het ziek zijn.
8. Je kan minder goed nadenken en je minder goed concentreren. Je bent besluiteloos. 
9. Je denkt dikwijls aan de dood, en dat beperkt zich niet tot de vrees om te sterven. Je denkt vaak aan suïcide, ook al heb je daartoe nog geen poging ondernomen of heb je nog geen specifiek plan om tot zelfdoding over te gaan.

Bron: DSM-5, American Psychiatric Association

Het kan mij ook overkomen

Misschien herken je jezelf of je naaste in de verschillende definities en omschrijvingen, misschien ook niet. Er zijn bij wijze van spreken evenveel vormen van depressie als er mensen zijn. Het kan iedereen overkomen, afhankelijk van de dingen die je meemaakt in het leven, de tegenslagen die je te verwerken krijgt, relatieproblemen, ziekte, verlies … 

Er bestaat geen exacte definitie van depressie, de precieze oorzaken kunnen heel uiteenlopend zijn.

Daarnaast veroorzaken de klachten een ‘significante lijdensdruk’, dat betekent dat de klachten zo ernstig zijn dat je er echt onder gebukt gaat, of maken ze het moeilijk om normaal te functioneren in je dagelijks leven. Dat kan thuis zijn, op je werk, of in je sociale contacten.