Welk soort depressie heb ik?

Een depressie kan op heel verschillende manieren tot uiting komen. Jouw ervaring kan dus erg verschillen van die van een andere persoon die kampt met een depressie. Niet elke persoon ervaart alle symptomen. De symptomen kunnen licht maar ook ernstig zijn en op uiteenlopende manieren de kop opsteken. Ook de impact op het dagelijkse leven kan flink verschillen. 

Bij een lichte depressie voelt iemand vaak wel nog voldoende energie om bepaalde dagelijkse taken en activiteiten te blijven uitvoeren. Dit neemt niet weg dat de klachten zwaar wegen. Neem dus ook je klachten serieus als activiteiten en taken je wel nog lukken. Als er sprake is van een ernstige depressie functioneert iemand meestal duidelijk anders dan voordien. Dagelijkse activiteiten lukken niet meer of de persoon lijdt sterk onder de klachten.  

1. De unipolaire (of ‘gewone depressie’)

Depressies kunnen verschillende vormen aannemen. Het eerste grote onderscheid is dat tussen een unipolaire en een bipolaire stoornis. In het eerste geval voel je je alleen maar depressief.

In het tweede geval worden depressieve periodes afgewisseld met periodes van manische euforie (zie ook: bipolaire stoornis). Wie deze diagnose krijgt, beleeft enorme pieken en dalen in de stemming, gedurende korte of langere tijd. Soms heb je tien jaar geen last van je stoornis en komt ze plots toch weer tot uiting. Het is een ziekte die moeilijk te herkennen en te voorspellen valt. Als je de genoemde symptomen herkent, signaleer dat dan zeker aan je arts. De behandeling van een bipolaire stoornis is vaak anders dan de behandeling van een depressie. 

2. Dysthymie (of de persisterende depressieve stoornis)

Een dysthyme stoornis is een depressie waarbij de symptomen minder ernstig zijn, maar die al op vroege leeftijd begint en lang aanhoudt. Mensen met een dysthyme stoornis leven als het ware voortdurend in een grijze wereld. Op termijn kunnen de gevolgen hiervan even rampzalig zijn als bij een korter durende ernstige depressie. Deze stoornis wordt vaak niet herkend omdat mensen zich al zo lang als ze zich kunnen herinneren zo hebben gevoeld. Als ze succesvol worden behandeld zijn deze mensen vaak verbaasd dat het leven zoveel zonniger kan zijn.

3. Depressie met specifieke kenmerken

• Depressie met psychotische kenmerken: mensen verliezen de greep op de realiteit en krijgen waanideeën of hallucinaties. Ze hebben extreem negatieve gevoelens over zichzelf.
• Depressie met melancholische kenmerken: niets kan je nog een plezier doen. Je hebt geen energie meer.
• Depressie met atypische kenmerken: Je kan heel sterk op positieve of negatieve gebeurtenissen in je omgeving reageren. Je kan je eventjes goed voelen als je bij vrienden bent, maar meteen in een diepe put vallen als je weer alleen bent.

4. Postpartumdepressie (of postnatale depressie)

De leeftijd of levensfase kan bepalen welke vorm van depressie iemand krijgt. Bij vrouwen spreken we van een postpartum- of postnatale depressie wanneer de babyblues, (wat zeer normaal is in de eerste dagen na de bevallin) aanhouden en verergeren. Dit komt door hormonale veranderingen en de plotselinge nieuwe verantwoordelijkheden. Symptomen zijn onder andere huilbuien, prikkelbaarheid, neerslachtigheid, angst, een laag zelfbeeld en slaapproblemen. Soms ontstaan klachten pas weken later, bijvoorbeeld bij het stoppen met borstvoeding of het hervatten van werk.

5. Seizoensgebonden depressie

Een seizoensgebonden depressie duikt steevast ieder jaar op als de dagen korter worden en heeft een dieptepunt hartje winter. Een winterdepressie betekent dat de klachten minstens twee winters achter elkaar terugkomen. Door minder daglicht raakt de biologische klok van iemand ontregeld, waardoor een depressie kan ontstaan. De symptomen verdwijnen na enkele weken of maanden. Dit komt overigens niet alleen in het najaar voor. Naast de herfst- of winterblues kennen we ook lentemoeheid.
 

Depressie of burn-out?

De klachten bij een burn-out lijken veel op die van een depressie. Mensen met een burn-out voelen zich vaak lusteloos en somber en kunnen, net als bij een depressie, last hebben van schuldgevoelens. Het kan soms moeilijk zijn om beide van elkaar te onderscheiden. Een burn-out ontstaat meestal door langdurige overbelasting, terwijl een depressie ook kan optreden zonder directe overbelasting. Bij depressie speelt erfelijke aanleg vaak een grotere rol dan bij een burn-out.

Maar hoe maak je nu het onderscheid? Onderstaande metafoor kan daarbij helpen:

De mens is een gebouw. De bouwstenen zijn vanuit de erfelijkheid meegegeven, maar de architect is de opvoeding. Dat gebouw is een gebouw waarin men kan wonen, spelen, werken en slapen, waarin men thuis is.  

Bij depressie is het vuur, de verwarming van het hele huis uitgevallen. De haard is kapot, het huis wordt niet meer verwarmd met levenslust en wilskracht. Ook de elektriciteit is uitgevallen, alles werkt niet of heel traag. Het licht flikkert of is volledig uitgedoofd in alle kamers van het huis. Er is geen verbinding meer mogelijk. Je moet je door het donker zien voort te bewegen, de verbinding met andere inwonenden raakt zoek …  

Bij burn-out ligt het probleem in de werkkamer. Op de plaats waar je je in het begin zo enthousiast kon uitleven is er veel veranderd. Allerlei vreemde beslissingen en regels ontvreemden dat deel van je huis. De plaats waar je je zo goed voelde, die bij je leven hoorde, kan je niet meer betreden. Je komt er niet meer want er hangt een vreemde geur. De verwarming is uit en het licht brandt niet meer. Natuurlijk ben je daar verdrietig om en de rest van het huis is niet meer in harmonie nu die kamer is afgesloten, maar in de andere kamers brandt nog licht en is het warm. Vanuit die kamers kan je de kracht hervinden en zoeken naar manieren waarop je de werkplaats terug kan veroveren. Je kan zoeken naar hoe je je er verder in kan en wil ontplooien.  

Wat depressie en burn-out gemeen hebben, is dat er met de kamers, het huis en de fundamenten zelf niets mis is. 

Gebaseerd op de woorden van psychiater Piet Nijs in de podcastreeks van Maite Goossens 'Wat is er mis met mij?'. 

Je bent lang niet de enige

Alleen op de wereld: dat is hoe je je soms voelt als je een depressie hebt. Maar je bent echt niet de enige die zich soms zo voelt. Je zou in principe zelfs kunnen zeggen dat we allemaal gevoelig zijn voor factoren die een depressie kunnen uitlokken. Of het ook echt zover komt, hangt vaak af van de omstandigheden, thuis, op het werk en in je sociale leven.

Bron: Ups & Downs Depressiegids ‘Leven voorbij depressie’